Het Duits Lijntje moet veranderen van een simpel wandeltraject in een soort van langgerekt park vol cultuur, geschiedenis, natuur en kunst. Dat is de kern van het Masterplan ‘Van spoorlijn naar levensader’ dat Kunststichting Meierijstad onlangs overhandigde aan kunst en cultuurwethouder Wern van Asseldonk. Als het aan de stichting ligt, krijgt de historische spoorverbinding de komende jaren een flinke metamorfose.
Ketting met bedeltjes
Bestuurslid Benno Hijl en secretaris Harrie van den Brand vergelijken het toekomstige tracé met een imaginaire ketting dwars door de gemeente Meierijstad. De spoorlijn is de ketting en op verschillende plekken langs de route moeten unieke, symbolische ‘bedeltjes’ komen te ‘hangen’. “We willen als Kunststichting dingen mooier maken”, legt Hijl enthousiast uit. “Vraag is waar de bedeltjes in de route passen. Waar kunnen we de omgeving verrijken en beter maken? Ik woon zelf in Veghel en ken een deel van het traject goed. Maar als er straks meer langs het spoor te doen en te beleven is, gaan de mensen door deze nieuwe projecten hopelijk nóg meer van het totale traject ontdekken.”
Linea Botanica
Wat die bedeltjes concreet gaan worden, staat nog open, maar het masterplan omvat inspirerende ideeën. Zo wordt er gedacht aan een ‘Linea Botanica’. Dat is een natuurlijk, groen lint vol bloemen en planten langs een deel van het traject. Ook een arboretum – een bomen- en struikentuin waar wandelaars in alle rust kunnen verblijven – is een optie. Hijl deed hiervoor inspiratie op tijdens een bezoek aan het Maximapark in Leidsche Rijn in Utrecht. “Daar staat veel kunst met een Japanse tuin, een uitkijktoren en schaakborden. Dat was prachtig. Zoiets zou je ook op het traject van het Duits Lijntje kunnen projecteren. Daar was het een park, hier in Meierijstad hebben we te maken met een langgerekt lint.”
Russische Tsaar
“Je moet bij kunst niet alleen denken aan een traditioneel beeldje”, benadrukt secretaris Van den Brand. “Het kan ook groen of beplanting zijn, bijzondere insectenhotels, of misschien wel muurschilderingen waar bepaalde gebouwen zich in de omgeving van het Duits Lijntje uitstekend voor lenen.”
Als het aan de stichting ligt, wordt zo’n grote muurschildering (‘mural’) het allereerste tastbare bedeltje in de ketting. Van den Brand: “Bijvoorbeeld op een muur van een enorme industriële hal, om aan de buitenkant te laten zien wat er binnen in die ruimte gebeurt.” Ook de rijke historie van het Duits Lijntje zelf leent zich perfect voor een schildering op een muur. Wat dacht je bijvoorbeeld van het verhaal van de Russische Tsaar, die ooit met zijn familie in alle luxe over dit spoor reisde?
Bovendien hoeven niet alle kunstwerken voor eeuwig te blijven staan. De stichting denkt hardop na over ’tijdelijke bedeltjes’: kunstwerken of evenementen die na een tijdje weer plaatsmaken voor iets nieuws, zodat de route dynamisch blijft en telkens opnieuw uitnodigt tot een wandeling.
‘Met elkaar’
De kunststichting benadrukt dat ze de spoorlijn niet in hun eentje gaan inkleuren. Het moet een project van én voor de samenleving worden. “Wij hoeven het project als stichting niet alleen vorm te geven”, zegt Van den Brand. “We nodigen mensen uit allerlei geledingen van de maatschappij uit om met ons mee te doen. Denk aan de toerismesector, de cultuursector, de mensen van het industrieel erfgoed en omwonenden die aan of in de buurt van het spoor wonen. Samen maken we het lijntje. Dat kan met toerisme, maar vooral ook met ecologie.”
Achter de schermen is het startschot inmiddels gelost. Er wordt gestart met een selectie van zo’n tien kunstenaars, die uiteindelijk wordt teruggebracht tot waarschijnlijk drie makers die hun ideeën gaan uitwerken. Om de financiering rond te krijgen, kijkt de stichting verder dan alleen de gemeentekas. Er zijn al warme contacten met Brabant C, een organisatie die nauwe banden heeft met ASML. Brabant C gaat de stichting helpen om de brug te slaan naar lokale ondernemers in Meierijstad die het project willen sponsoren. Daarnaast hoopt de stichting op subsidies van het landelijke Mondriaan Fonds en een financiële bijdrage van de gemeente zelf.
Wethouder Wern van Asseldonk reageerde eind oktober bij de overhandiging van het masterplan enthousiast. De volgende cruciale stap vindt deze maand (november) plaats, als het Masterplan ‘Van spoorlijn naar levensader’ officieel wordt gepresenteerd aan de gemeenteraad. Als de lichten op groen gaan en de financiering rondkomt, hoopt de kunststichting over ongeveer een jaar het allereerste bedeltje in de ketting te kunnen onthullen.
Het Duits Lijntje: Van koningsroute naar natuurpad
In 1873 opende de Noord-brabantsch -Duitsche Spoorweg Maatschappij de historische spoorlijn tussen Boxtel en het Duitse Wesel. Ooit vormde dit traject een cruciale internationale schakel die de Nederlandse zeehavens verbond met het Europese achterland tot diep in Rusland. Hoewel het personenvervoer al in 1950 stopte, reden er tot en met 2005 nog goederentreinen over het spoor voor onder meer mengvoederbedrijf Cehave in Veghel. Vandaag de dag ligt er in de gemeente Meierijstad nog bijna 18 kilometer aan originele spoorrails. Dit historische stukje industrieel erfgoed is inmiddels getransformeerd tot een unieke, groene route voor wandelaars en fietsers.
